شکاف لب یا لب شکری

لب شکری بیماری است که در آن یک شکاف در لب بالایی، بین دهان و بینی وجود دارد. ممکن است این شکاف بسیار جزئی و فقط در بخش رنگی لب باشد؛ این امکان نیز وجود دارد که لب از یک طرف و یا از هر دو طرف به طور کامل جدا شده و این جدایی تا بینی کشیده شده باشد. اگر لب از یک طرف جدا شده باشد به آن شکاف یک طرفه و اگر شکاف در هر دو طرف باشد، به آن شکاف دوطرفه می‌گویند. 

شکاف کام

در صورتی که نقصی مشابه لب شکری در سقف دهان ایجاد شود به آن شکاف کام می‌گویند. به سقف دهان، کام گفته می‌شود. نقش کام این است که بینی را از دهان جدا کند. کام نقش بسیار مهمی در صحبت کردن دارد؛ زیرا وقتی شما صحبت می‌کنید، مانع این می‌شود که هوا به جای دهان از بینی بیرون برود. کام در هنگام خوردن نیز نقش بسیار مهمی دارد؛ در واقع کام از بالا رفتن غذا و مایعات به داخل بینی جلوگیری می‌کند.

علل لب شکری و شکاف کام

محققان معتقدند که بیشتر موارد لب شکری و شکاف کام ناشی از اثر متقابل عوامل ژنتیکی و عوامل محیطی هستند. علت قطعی شکاف کام و شکاف لب در بسیاری از نوزادان، هنوز کشف نشده است.

ممکن است مادر یا پدر ژن‌هایی که باعث شکاف کام یا لب می‌شوند را به طور پنهان در خود داشته باشند و آن را به تنهایی و یا به عنوان بخشی از یک سندروم ژنتیکی به نوزاد خود منتقل کنند. در برخی موارد نوزادان ژنی را که احتمال ابتلا به شکاف لب یا کام را افزایش می‌دهد به ارث می‌برند، سپس یک عامل محیطی نیز به وجود می‌آید که روی آن اثر می‌گذارد و در نتیجه باعث می‌شود نوزاد به شکاف لب یا کام دچار شود.

اهداف درمان

اهداف اصلی عمل جراحی عبارتند از:

1. بستن شکاف یا سوراخ بین سقف دهان و بینی
2. وصل کردن عضلات کام به همدیگر
3. جراحی و ترمیم کام طوری که بتواند وظایف خود را به درستی انجام دهد.

درمان لب شکری

معمولاً عمل جراحی هنگامی انجام می‌شود که کودک حدود 3 تا 5 ماه سن داشته باشد. هدف عمل جراحی بستن شکاف، بازگرداندن کارایی عضلات و ایجاد یک ظاهر طبیعی برای لب و دهان فرد است. ممکن است در نتیجه‌ی همین عمل، بدشکلی بینی نیز بهبود پیدا کند؛ این امکان نیز وجود دارد که بد شکلی بینی بهبود نیابد و به یک عمل دیگر نیاز داشته باشد. عمل جراحی شکاف لب بسته به شدت آن ممکن است به چند مرحله جراحی نیاز داشته باشد.

درمان شکاف کام

شکاف کام، وقتی کودک ۷ تا ۱۸ ماه سن دارد با عمل جراحی درمان می‌شود. البته بسته به وضعیت کودک و شرایط او، ممکن است زمان عمل جراحی تغییر کند. برای مثال اگر کودک مشکلات و بیماری‌های دیگری داشته باشد، به احتمال زیاد عمل جراحی به تعویق خواهد افتاد. در موارد شکاف شدید کام ممکن است به چند مرحله جراحی نیاز باشد.

در کل شکافهای لب و کام نیازمند چندین مرحله جراحی در سن های مختلف زندگی هستند و اگاهی داشتن والدین از این مسیله مهمترین اصل در فرایند درمان می باشد.

قبل از درمان 

تکنیک‌های مختلفی وجود دارد که جراح برای دستیابی به نتایج مطلوب، از آنها استفاده خواهد کرد. ممکن است انتخاب هر جراح متفاوت باشد و تکنیک خاصی را برگزیند؛ لازم است پدر و مادر کودک قبل از عمل در این مورد با جراح صحبت کنند.

پس از عمل جراحی

بلافاصله بعد از اینکه کام درمان شد، بلع غذا و مایعات برای کودکان راحت‌تر می‌شود. با این حال ممکن است بخشی از ترمیم انجام شده شکاف بردارد و باعث ایجاد یک سوراخ جدید در بین بینی و دهان شود (معمولاً از هر پنج کودک که عمل جراحی شکاف کام را دریافت کرده‌اند، یک نفرشان به این مشکل دچار می‌شود). اگر سوراخ ایجاد شده کوچک باشد، ممکن است گهگاهی باعث نشت مقدار کمی مایعات به بینی شود. اگر سوراخ بزرگ باشد، می‌تواند باعث ایجاد مشکلات قابل‌توجهی در غذا خوردن شود و از همه مهم‌تر حتی می‌تواند روی چگونگی سخن گفتن کودک نیز تأثیر بگذارد؛ این سوراخ به یک زخم عمیق اشاره دارد و برای اصلاح به عمل جراحی دیگری نیاز دارد.